C++11 – idea r-wartości i przenoszenia

Streszczenie

Niniejszy artykuł jest jednym z serii artykułów w których zawarto przegląd nowych elementów języka C++ wprowadzonych przez standard ISO/IEC 14882:2011, znany pod nazwą C++11.

W artykule przedstawiono nowe możliwości związane z przekazywaniem parametrów i pisaniem konstruktorów. Zawarto w nim dokładne omówienie idei r-wartości i przenoszenia obiektów.

1 Wstęp

Standard języka C++, znany jako C++11 (a także C++0x), został opublikowany we wrześniu 2011 roku, w dokumencie ISO/IEC 14882:2011.

W stosunku do poprzedniego standardu (C++03), wprowadza on dużą liczbą nowych elementów, zarówno do samego języka, jak i do jego standardowych bibliotek.

W większość popularnych kompilatorów dość szybko zaimplementowano prawie wszystkie nowe elementy wprowadzone w C++11.

Niniejszy artykuł, jeden z serii, stanowi krótki i bogato zilustrowany przykładami przegląd nowych konstrukcji które wzbogaciły język.

Szczególną uwagę przywiązano w nim do możliwość związanych z przekazywaniem parametrów i pisaniem konstruktorów. Szczególnie dokładne omówiona jest idea r-wartości i przenoszenia wartości obiektów.

2 R-wartości

Terminem r-wartość (ang. r-value) określa się wartości mogące wystąpić jedynie po prawej stronie operatora przypisania, takie jak obiekty tymczasowe. Można je też postrzegać jako zmienne które nie będą dalej używane, aż do momentu ich skasowania, np. we fragmencie programu:

⬇

z.setValue(Obj());

obiekt tymczasowy Obj jest r-wartością. Zostanie on skasowany w miejscu wystąpienia średnika na końcu linii i w związku z tym nie będzie używany po powrocie z metody setValue. Proszę zauważyć, że ostatnia informacja może być bardzo cenna dla możliwości efektywnego zaimplementowania tej metody (tymczasem w C++03 nie możliwości jej wygodnego przekazania). Będzie tak na przykład jeśli zadaniem metody setValue jest ustawienie wartości pola value (typu Obj) obiektu na wartość przekazaną jako argument metody setValue i równocześnie typ Obj jest właścicielem danych zaalokowanych dynamicznie, powiedzmy:

⬇

class Obj {

int* data; //dane

int size; //rozmiar danych

public:

Obj(const Obj& src): data(new int[src.size]), size(src.size) {

//kopiowanie danych:

std::copy(src.data, src.data+size, data);

}

Obj& operator=(const Obj& src) {

Obj cpy = src;

this->swap(cpy);

return *this;

}

~Obj() { delete data; }

void swap(Obj& o) {

std::swap(data, o.data);

std::swap(size, o.size);

}

//…inne konstruktory i metody

};

Proszę zwrócić uwagę, że powyższy kod (szczególnie operator przypisania) jest odporny zarówno na rzucanie wyjątków przez new, tj. nie zmienia w takim wypadku stanu obiektu docelowego, jak i na pseudo-przypisania (typu x=x). Więcej informacji można znaleźć w [1].

W C++03 metoda setValue można napisać na jeden z snastępujących sposobów:

⬇

void setValue(const Obj& o) { // 1

this->value = o;

}

void setValue(Obj& o) { // 2

this->value = o;

}

void setValue(Obj o) { // 3

this->value.swap(o);

} //tu, destruktor obiektu o skasuje stare dane this

Implementacja (1) nie wie czy argument jest obiektem tymczasowym, więc na wszelki wypadek nie może go zmienić. Jest ona jednak optymalna dla obiektów nietymczasowych.

Wersja (2) nie wnosi nic pozytywnego w stosunku do (1), a dodatkowo nie można jej wywołać na rzecz obiektów stałych i tymczasowych (z.setValue(Obj()) nie skompiluje się).

Implementacja (3) w C++03 może wykonać kopiowanie już przy przekazywaniu parametru do funkcji, potem zaś dodatkowo wykona metodę swap. Pozornie jest ona zatem mniej efektywna niż (1). Jednakże, dla argumentu będącego r-wartością, kompilator może wygenerować kod nie wykonujący wspomnianego kopiowania, zaś nadmiarowa operacja swap jest dość ,,tania” w stosunku do kopiowania.

W C++11 można przekazać argument przez referencję do r-wartości:

⬇

void setValue(Obj&& o) { // 4

this->value.swap(o);

} //destruktor obiektu o skasuje stare dane this

Proszę zwrócić uwagę, że ta metoda zmienia stan obiektu o, ale ponieważ jest on przekazany przez referencję do r-wartości, to mamy pewność, że, po powrocie, nie będzie on używany aż do momentu skasowania.

Dobrym rozwiązaniem jest umiejscowienie logiki przenoszącej obiekty klasy Obj w przenoszących konstruktorze i operatorze przypisania tej klasy:

⬇

Obj(Obj&& o): data(src.data), size(src.size) {

o.data = nullptr; //destruktor obiektu o nie skasuje danych

}

Obj& operator=(Obj&& o) {

this->swap(o);

return *this;

} //destruktor obiektu o skasuje stare dane this

Przenoszącą metodę setValue można teraz zaimplementować czytelniej:

⬇

void setValue(Obj&& o) { // 5

this->value = std::move(o);

// piszac std::move obiecujemy,

// że nie bedziemy później, tj. w tym miejscu,

// używać obiektu o

}

Użycie std::move jest wymagane, inaczej zostałby wywołany kopiujący operator przypisania zamiast przenoszącego. Proszę zauważyć, że wewnątrz metody setValue obiekt o żyje aż do jej końca i w związku z tym zachowuje się jak typ Obj&. Potencjalnie, o mógłby być używany po przypisaniu, dlatego trzeba jawnie go rzutować na referencję do r-wartości (to właśnie robi std::move) i tym samym pozwolić na zniszczenie jego stanu.

Ostatecznie, optymalnie jest wyposażyć naszą klasę w dwie metody setValue: (1) i (5). Alternatywnie, można użyć jedynie wersji (3), która w przypadku argumentu będącego obiektem tymczasowym, wykona przenoszenie i operację swap, czyli także nie spowoduje kosztownego i niepotrzebnego kopiowania. Przekazywanie argumentów przez wartość będzie miało jeszcze większy sens, gdy tych argumentów będzie więcej, np.

⬇

void setValues(Obj o1, Obj o2) {

this->value1.swap(o1);

this->value2.swap(o2);

}

jest dobrą alternatywą w stosunku do napisania aż 4 przeciążeń o sygnaturach: void setValues(const Obj& o1, const Obj& o2), void setValues(Obj&& o1, Obj&& o2), void setValues(const Obj& o1, Obj&& o2), void setValues(Obj&& o1, const Obj& o2). Ogólnie, dla $n$ argumentów, wystarczy napisać $1$ metodę zamiast $2^{n}$.

3 Kopiujące i przenoszące konstruktory i operatory przypisania

Dzięki napisaniu kompletu konstruktorów i operatorów przypisania w klasie Obj, podobny komplet zostanie wygenerowany automatycznie dla takiej klasy:

⬇

struct ObjHolder {

Obj obj;

};

Domyślne kopiujące i przenoszące konstruktory i operatory przypisania tej klasy po prostu odpowiednio kopiują lub przenoszą obiekty pole po polu (w przypadku dziedziczenia, wpierw wykonywany jest odpowiedni konstruktor lub operator z nad-klasy, a potem są kopiowane lub przenoszone nowo dodane pola). Gdybyśmy chcieli zaimplementować je jawnie, wyglądało by one następująco:

⬇

struct ObjHolder {

Obj obj;

//Konstruktory:

ObjHolder() = default; //domyślny

ObjHolder(const ObjHolder& h) //kopiujacy

: obj(h.obj) {}

ObjHolder(ObjHolder&& h) //przenoszacy

: obj(std::move(h.obj)) {}

//operatory przypisania:

ObjHolder& operator=(const ObjHolder& h) { //kopiujacy

this->obj = h.obj;

return *this;

}

ObjHolder& operator=(ObjHolder&& h) { //przenoszacy

this->obj = std::move(h.obj);

return *this;

}

};

Proszę też zwrócić uwagę, na wprowadzoną w C++11 składnię umożliwiającą przywrócenie konstruktora (w tym przypadku domyślnego). W analogiczny sposób, jednak za pomocą słowa kluczowego delete, można skasować wygenerowany konstruktor lub metodę.

4 Konstruktor przenoszący a zarządzenia zasobami

Czasami zasadne jest by klasa posiadała możliwość przenoszenia (przenoszący konstruktor i operator przypisania) równocześnie nie umożliwiając kopiowania (np. z jawnie skasowanymi przenoszącym konstruktorem i operatorem przypisania). Taka potrzeba zachodzić najczęściej gdy obiekty takiej klasy są odpowiedzialne lub posiadają jakiś zasób który zamykają lub zwalniają w destruktorze. Ponieważ ważne jest by nie nastąpiło więcej niż jedno wywołanie destruktora zwalniającego zasób, to konstruktor kopiujący jest niedostępny. Zaś konstruktor przenoszący, po prostu przenosi odpowiedzialność za zasób na nowy obiekt. Przykładowo, klasa std::fstream z biblioteki standardowej, reprezentująca strumień umożliwiający dostęp do pliku, posiada zasób w postaci otwartego deskryptora pliku (który jest zamykany przez destruktor). Dlatego std::fstream nie posiada konstruktora kopiującego, co w C++03 uniemożliwiło np. zwrócenie obiektu tej klasy jako wyniku funkcji, np.:

⬇

std::fstream open_config_file() {

std::fstream result(”myapp.cfg”);

//…

return result; // albo: return std::move(result);

} // niepoprawne w C++03, poprawne w C++11

Powyższa funkcja jest poprawna w C++11. Plik jest otwierany i zarządza nim obiekt lokalny result. Następnie konstruktor przenoszący jest używany by zwrócić obiekt i przenieść odpowiedzialność za otwarty deskryptor pliku na zewnątrz funkcji.

Uwaga: ponieważ result jest obiektem lokalnym funkcji, to w linii z return staje się r-wartością (za chwile będzie skasowany), nawet gdy nie użyje się std::move by jawnie rzutować na r-wartość.

W STL-u istnieją dwa szablony (inteligentne wskaźniki) które ułatwiają zarządzanie zasobami (będących najczęściej w postaci wskaźników):

• std::unique_ptr — analogicznie do std::fstream, zwalnia zasób (typowo: kasuje wskazywany obiekt) w destruktorze i jest niekopiowalny;

• std::shared_ptr — zlicza liczbę referencji do wskazywanego obiektu i kasuje go gdy licznik wskaże zero. W ten sposób jeden obiekt jest współdzielony przez kilka wskaźników, zaś operacja ich kopiowania jest dobrze zdefiniowana.

5 Użyj C++11 a Twój program sam przyspieszy

STL intensywnie korzysta z nowych możliwości jakie daje C++11 w używaniu r-wartości. Większość szablonów klas (np. kontenerów) nie tylko posiada konstruktor przenoszący, ale także używa przenoszenia zamiast kopiowania tam gdzie to tylko możliwe. Przykładowo std::vector przenosi (zamiast, jak było to w C++03, kopiować) przechowywane obiekty w trakcie, dokonywanej od czasu do czasu, realokacji, która jest wymagana by dostosować ilość używanej pamięci do liczby przechowywanych obiektów.

Napisany w C++03 program, często, by działał szybciej, wystarczy jedynie skompilować za pomocą C++11.