Jaspers Prof. dr. L. H. HalleUniversity of Copenhagen Prof. dr. J. NicaiseImperial College London & KU Leuven Prof. dr. J. Quaegebeur Prof. dr. N. BudurKU Leuven Prof. dr. A. HöringUniversité de Nice Prof. dr. D. PetersenUniversity of Copenhagen Prof. dr. W. Veys KU Leuven Algebraic Geometry and Number Theory Group B-3001 Leuven 2017 mycoverpage.tex

The monodromy property for $K3$ surfaces allowing a triple-point-free model

Dankwoord

Na vier jaar werken is deze thesis eindelijk klaar. Dit heb ik zeker niet alleen gedaan: veel mensen hebben een steentje bijgedragen.

I would like to start by thanking my two excellent supervisors: Johannes and Lars. Johannes, bedankt voor alle tijd die je gespendeerd hebt in de laatste vier jaar met uitleggen, nalezen en coachen, voor alle wiskundige hulp en suggesties. Bedankt om altijd in mij te geloven, ook als ik dat zelf niet deed, bedankt om mij de kans te geven om Londen te verkennen, bedankt om mij de vrijheid te geven om zo veel conferenties bij te wonen en bedankt dat ik af en toe in Champaign mocht werken. En ten slotte, bedankt om gewoon interesse te tonen in mij als persoon: mijn weekendplannen, mijn reizen, mijn ambities voor na het doctoraat.

Lars, every visit to Copenhagen was amazing. Whenever I was there, my research leapt forward immensely. I am absolutely grateful for the opportunity to work together intensely. Working with you is such a pleasure and I enjoyed our many fruitful blackboard discussions a lot. I would also like to thank you for your optimism and enthusiasm. There were times that I lost the joy of doing mathematical research, but your motivating words and your faith in me encouraged me to continue and finish this PhD.

I am honored that Nero Budur, Andreas Höring, Dan Petersen, Johan Quaegebeur, and Wim Veys accepted to be members of my examination committee. Thanks for reading this manuscript, because this thesis was certainly improved by your suggestions and comments.

One of the things I enjoyed the most during these past four years were the many stays abroad. Thanks to the department of mathematics of the university of Copenhagen for hosting me three times. Every detail of my stay was always perfectly planned: an office, a place to stay, a bike, subscriptions to the mailing lists, $\ldots$. Thanks for making my visits so easy and pleasant. And of course, the colleagues there had an important contribution to my well-being too. Thanks to Dino, Fabien, Giacomo, Nadim, Olivier, Raymond, and Sho for organising interesting reading seminars, for the Thursday cake club, for the many dinner parties and nice lunch breaks, and for even occasionally obliging me to speak French.

My six month visit to Imperial College in London wouldn’t have been the same without the presence of the many nice people I met there. I would especially like to mention Arne, Enrica, Jacub, Peter, and Thomas. Thanks, Enrica, for your sincere friendship and for inviting me to all the social activities of LSGNT. Thanks, Peter, for offering me an office with a window, for your insights in American politics, and for listening to my worries and doubts. Thanks, Arne, for your continuous interest in my work and my well-being. Thanks, Jacub, for the weekly farmers’ market lunches and for the interesting mathematical discussions. Thanks, Thomas, for making the hunt for an affordable place to stay in London unexpectedly easy, and for all the useful tips to discover the city.

Many of my dearest memories during this PhD happened during conferences and summer schools: I met many interesting mathematicians, I learned a lot during talks, and I felt part of a community. But I will probably remember most what happened in the evenings and during free afternoons: returning after midnight from the mountains in Nordfjordeid, tasting salami, cheese and wine in an osmiza in Trieste, drinking tequila in Guanajuato, visiting the not-that-exciting China Lights exhibition and afterwards laughing for hours in our hotel room in Utrecht, hiking the white rocks of the Calanques in Luminy, being impressed by the presence of many Fields medaillist in Salt Lake City, swimming in the Donau in Regensburg, and many more. Thanks to all the people who shared these experiences with me!

Although some would doubt it, I still spent most of my time in the department in Leuven. Thanks to my colleagues for being excellent colleagues! Thanks for the ice cream breaks, for the cookie breaks, for the cake breaks, for the board game nights, for the movie nights, for the risotto nights and for the cocktail nights. In het bijzonder zou ik graag de collega’s van het gelijkvloers willen bedanken: Alexander, Christophe, Hans, Jasper, Lore en Marta. Wat waren wij toch een gezellige bende! Samen elke minuut van de regeringsvorming volgen, samen wiskunde-olympiadevraagjes oplossen, samen video’s van schattige panda’s kijken, samen klagen over de relevantie van ons werk, en samen vreugdedansjes doen bij doorbraken. Maar uiteraard steunden we elkaar ook op wiskundig vlak en konden we altijd bij elkaar terecht met vragen, hoe dom ook. Bedankt voor alles!

Twee collega’s liggen me extra nauw aan het hart: Jasper en Marta. Jasper, samen begonnen aan het doctoraat, en samen eindigen, samen vier jaar lang een kantoor delen. Bedankt voor alle raad, voor alle gesprekken over politiek, over feminisme en recent over de zoektocht naar een job.

Marta, I was always welcome in your office to chat, to gossip, to laugh, for a tea break, and for a hug when my research didn’t progress as hoped for. I would also like to thank you for all the amazing experiences during the many conferences together. You were not only a colleague, but your were also one of my best friends. I missed you a lot this past year!

En dan zijn er nog de mensen die er voor gezorgd hebben dat ik geen complete vakidioot ben geworden en die er altijd voor mij waren om samen plezier te beleven. Bedankt aan Janne, Lynn en Valérie voor de woensdagse stepaerobic-afleiding, lange Caverna-avonden, lunch-onderonsjes en klimsessies. Bedankt aan Sofie voor onze tijd samen in Kopenhagen. Het was geweldig om met jou de stad te verkennen, af en toe nog eens Nederlands te praten, en tips uit te wisselen over hoe al ons bezoek rond te leiden. Bedankt aan Eveline voor de maandelijkse eerste-van-de-maandmailtjes en de bezoekjes in zowel Kopenhagen als Londen. Bedankt aan Pieter om regelmatig binnen te springen op mijn kantoor voor wat broodnodige afleiding, en bedankt om zo een goede fondue-partner te zijn in de chocoladebar. Ik ben een bofkont met zo’n schitterende vrienden!

Ik ben ook mijn ouders ontzettend dankbaar. Jullie staan altijd, maar dan ook altijd, voor mij klaar: met een luisterend oor, met een theetje of een chocolaatje, met raad en met begrip dat je niet hoeft te vragen waarover mijn doctoraat gaat. Het is fijn om zo te kunnen rekenen op twee schatten die zo trots op mij zijn. Ik weet dat jullie me veel gemist hebben en ik weet dat jullie misschien stiekem hoopten dat ik wat meer in België bleef, maar daar hebben jullie nooit iets van laten merken. Integendeel, jullie hebben me altijd nog extra aangemoedigd om mijn ding te doen, hoe avontuurlijker, hoe beter. Ik ben jullie daar eeuwig dankbaar voor.

En ten slotte, wil ik nog mijn lieve Daan bedanken. Gelukkig heb je, door onze dagelijkse Skype-gesprekken, geen enkel euforisch moment moeten missen: wiskundige doorbraken, een eerste geaccepteerde publicatie, complimentjes van een promotor, een thesis die naar de jury kon doorgestuurd worden. Maar jij hebt ook alle frustratie, alle tranen, alle twijfels van dichtbij meegemaakt en gedeeld. Jij was de enige die mij het gevoel gaf mij echt te begrijpen. Bedankt om mij kalm te maken als het nodig was, bedankt om ingenieuze back-upsystemen te verzinnen, bedankt om mij urenlang over mijn onzekerheden te laten praten, bedankt om mij aan te moedigen om door te zetten, bedankt om programmeerraad te geven, en bedankt om klaar te staan met een glas cava als ik het écht verdiend heb. Je maakt mij intens gelukkig, maar dat weet je.

Abstract

The aim of this thesis is to study under which conditions $K3$ surfaces allowing a triple-point-free model satisfy the monodromy property. This property is a quantitative relation between the geometry of the degeneration of a Calabi-Yau variety $X$ and the monodromy action on the cohomology of $X$: a Calabi-Yau variety $X$ satisfies the monodromy property if poles of the motivic zeta function $Z_{X,\omega}(T)$ induce monodromy eigenvalues on the cohomology of $X$.

Let $k$ be an algebraically closed field of characteristic 0, and set $K=k(\!(t)\!)$. In this thesis, we focus on $K3$ surfaces over $K$ allowing a triple-point-free model, i.e., $K3$ surfaces allowing a strict normal crossings model such that three irreducible components of the special fiber never meet simultaneously. Crauder and Morrison classified these models into two main classes: so-called flowerpot degenerations and chain degenerations. This classification is very precise, which allows to use a combination of geometrical and combinatorial techniques to check the monodromy property in practice.

The first main result is an explicit computation of the poles of $Z_{X,\omega}(T)$ for a $K3$ surface $X$ allowing a triple-point-free model and a volume form $\omega$ on $X$. We show that $Z_{X,\omega}(T)$ can have more than one pole. This is in contrast with previous results: so far, all Calabi-Yau varieties known to satisfy the monodromy property have a unique pole.

We prove that $K3$ surfaces allowing a flowerpot degeneration satisfy the monodromy property. We also show that the monodromy property holds for $K3$ surfaces with a certain chain degeneration. We don’t know whether all $K3$ surfaces with a chain degeneration satisfy the monodromy property, and we investigate what characteristics a $K3$ surface $X$ not satisfying the monodromy property should have. We prove that there are 63 possibilities for the special fiber of the Crauder-Morrison model of a $K3$ surface $X$ allowing a triple-point-free model that does not satisfy the monodromy property.

Samenvatting

In deze thesis bestuderen we onder welke voorwaarden $K3$-oppervlakken voldoen aan de monodromie-eigenschap. Deze eigenschap is een kwantitatieve relatie tussen de degeneratie van een Calabi-Yau-variëteit $X$ en de monodromieactie op de cohomologie van $X$: een Calabi-Yau-variëteit voldoet aan de monodromie-eigenschap als elke pool van de motivische zetafunctie $Z_{X,\omega}(T)$ overeenkomt met een monodromie-eigenwaarde op de cohomologie van $X$.

Zij $k$ een algebraïsch gesloten veld van karakteristiek 0 en neem ${K=k(\!(t)\!)}$. In deze thesis concentreren we ons op $K3$-oppervlakken over $K$ met een strikt-normale-kruisingenmodel zonder drievoudige punten. Dit zijn $K3$-oppervlakken met een strikt-normale-kruisingenmodel zodat drie irreduciebele componenten nooit een gemeenschappelijke intersectie hebben. Crauder en Morrison klassificeerden deze modellen in twee klassen: de zogenaamde bloempotdegeneraties en ketendegeneraties. Deze klassificatie is heel precies zodat we een combinatie van meetkundige en combinatorische technieken kunnen gebruiken om de monodromie-eigenschap na te gaan.

Het eerste grote resultaat in deze thesis is een expliciete berekening van de polen van $Z_{X,\omega}(T)$ voor een $K3$-oppervlak $X$ met een strikt-normale-kruisingenmodel zonder drievoudige punten en een volumevorm $\omega$ op $X$. We tonen aan dat $Z_{X,\omega}(T)$ meer dan één pool kan hebben. Dit is in contrast met eerdere resultaten: alle Calabi-Yau-variëteiten waarover we tot nu toe wisten dat ze aan de monodromie-eigenschap voldeden, hadden een unieke pool.

We bewijzen verder dat $K3$-oppervlakken met een bloempotdegeneratie aan de monodromie-eigenschap voldoen. We tonen ook aan dat de monodromie-eigenschap geldt voor sommige $K3$-oppervlakken met een ketendegeneratie. We weten echter niet of alle $K3$-oppervlakken met een ketendegeneratie deze eigenschap hebben, en we bestuderen $K3$-oppervlakken die er misschien niet aan voldoen. We geven een exhaustieve lijst van 63 mogelijkheden voor de speciale vezel van het Crauder-Morrisonmodel van een $K3$-oppervlak dat niet aan de mononodromie-eigenschap voldoet.

Contents

1. Dankwoord
2. Abstract
3. Samenvatting