Sampling on the sphere from f(x)xTAxproportional-to𝑓𝑥superscript𝑥𝑇𝐴𝑥f(x)\propto x^{T}Ax

Richard Arnold
School of Mathematics and Statistics
Victoria University of Wellington
Wellington, New Zealand
richard.arnold@vuw.ac.nz

1 Preliminaries

We wish to sample on the surface of the sphere Sp1={x:xp,xTx=1}superscript𝑆𝑝1conditional-set𝑥formulae-sequence𝑥superscript𝑝superscript𝑥𝑇𝑥1S^{p-1}=\{x:x\in\mathbb{R}^{p},\ x^{T}x=1\} from an axial distribution with density proportional to xTAxsuperscript𝑥𝑇𝐴𝑥x^{T}Ax.

We assume that the matrix A𝐴A is symmetric, positive definite and can be diagonalised

A=RΛRT𝐴𝑅Λsuperscript𝑅𝑇A=R\Lambda R^{T}

for orthogonal matrix R𝑅R and diagonal Λ=diag(λ1,,λp)Λdiagsubscript𝜆1subscript𝜆𝑝\Lambda=\text{diag}(\lambda_{1},\ldots,\lambda_{p}) with λj>0subscript𝜆𝑗0\lambda_{j}>0 for all j=1,,p𝑗1𝑝j=1,\ldots,p.

Using the notation from (Arnold & Jupp, 2013) we can construct the density from an axial cardoid distribution

f(x|κ,A)𝑓conditional𝑥𝜅𝐴\displaystyle f(x|\kappa,A) =\displaystyle= 1+κA,t([U])1𝜅𝐴𝑡delimited-[]𝑈\displaystyle 1+\kappa\langle A,t([U])\rangle (1)
=\displaystyle= 1+κtr(A(xxTI/p))1𝜅tr𝐴𝑥superscript𝑥𝑇𝐼𝑝\displaystyle 1+\kappa\text{tr}\left(A(xx^{T}-I/p)\right)
=\displaystyle= 1+κ(xTAxtr(A)/p)1𝜅superscript𝑥𝑇𝐴𝑥tr𝐴𝑝\displaystyle 1+\kappa\left(x^{T}Ax-\text{tr}(A)/p\right)
=\displaystyle= ptr(A)xTAx𝑝tr𝐴superscript𝑥𝑇𝐴𝑥\displaystyle\frac{p}{\text{tr}(A)}x^{T}Ax

where the last line follows from the requirement that 1κtr(A)/p=01𝜅tr𝐴𝑝01-\kappa\text{tr}(A)/p=0 which ensures that the desired proportionality holds.

In order to draw from this distribution we first take a draw u𝑢u from

f(u|κ,Λ)=ptr(Λ)uTΛu=pj=1pλjj=1pλjuj2𝑓conditional𝑢𝜅Λ𝑝trΛsuperscript𝑢𝑇Λ𝑢𝑝superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗superscriptsubscript𝑢𝑗2f(u|\kappa,\Lambda)=\frac{p}{\text{tr}(\Lambda)}u^{T}\Lambda u=\frac{p}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}u_{j}^{2} (2)

and then compute x=Ru𝑥𝑅𝑢x=Ru.

2 Construction

The plimit-from𝑝p-dimensional vector u𝑢u has p1𝑝1p-1 degrees of freedom which we parameterise as (t1,,tp2,ϕp1)subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2subscriptitalic-ϕ𝑝1(t_{1},\ldots,t_{p-2},\phi_{p-1}) with tj[1,1]subscript𝑡𝑗11t_{j}\in[-1,1] for j=1,,p2𝑗1𝑝2j=1,\ldots,p-2 and ϕp1[0,2π)subscriptitalic-ϕ𝑝102𝜋\phi_{p-1}\in[0,2\pi) (see, e.g. Mardia & Jupp, 2000, Ch. 9).

We then construct the vector u𝑢u as follows:

u=[u1u2ujup2up1up]=[t1(1t12)1/2t2[=1j1(1t2)1/2]tj[=1p3(1t2)1/2]tp2[=1p2(1t2)1/2]cosϕp1[=1p2(1t2)1/2]sinϕp1]=[t1b21/2t2bj1/2tjbp21/2tp2bp11/2cosϕp1bp11/2sinϕp1]𝑢matrixsubscript𝑢1subscript𝑢2subscript𝑢𝑗subscript𝑢𝑝2subscript𝑢𝑝1subscript𝑢𝑝matrixsubscript𝑡1superscript1superscriptsubscript𝑡1212subscript𝑡2delimited-[]superscriptsubscriptproduct1𝑗1superscript1superscriptsubscript𝑡212subscript𝑡𝑗delimited-[]superscriptsubscriptproduct1𝑝3superscript1superscriptsubscript𝑡212subscript𝑡𝑝2delimited-[]superscriptsubscriptproduct1𝑝2superscript1superscriptsubscript𝑡212subscriptitalic-ϕ𝑝1delimited-[]superscriptsubscriptproduct1𝑝2superscript1superscriptsubscript𝑡212subscriptitalic-ϕ𝑝1matrixsubscript𝑡1superscriptsubscript𝑏212subscript𝑡2superscriptsubscript𝑏𝑗12subscript𝑡𝑗superscriptsubscript𝑏𝑝212subscript𝑡𝑝2superscriptsubscript𝑏𝑝112subscriptitalic-ϕ𝑝1superscriptsubscript𝑏𝑝112subscriptitalic-ϕ𝑝1u=\begin{bmatrix}u_{1}\\ u_{2}\\ \vdots\\ u_{j}\\ \vdots\\ u_{p-2}\\ u_{p-1}\\ u_{p}\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}t_{1}\\ (1-t_{1}^{2})^{1/2}t_{2}\\ \vdots\\ \bigl{[}\prod_{\ell=1}^{j-1}(1-t_{\ell}^{2})^{1/2}\bigr{]}t_{j}\\ \vdots\\ \bigl{[}\prod_{\ell=1}^{p-3}(1-t_{\ell}^{2})^{1/2}\bigr{]}t_{p-2}\\ \bigl{[}\prod_{\ell=1}^{p-2}(1-t_{\ell}^{2})^{1/2}\bigr{]}\cos\phi_{p-1}\\ \bigl{[}\prod_{\ell=1}^{p-2}(1-t_{\ell}^{2})^{1/2}\bigr{]}\sin\phi_{p-1}\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}t_{1}\\ b_{2}^{1/2}t_{2}\\ \vdots\\ b_{j}^{1/2}t_{j}\\ \vdots\\ b_{p-2}^{1/2}t_{p-2}\\ b_{p-1}^{1/2}\cos\phi_{p-1}\\ b_{p-1}^{1/2}\sin\phi_{p-1}\end{bmatrix} (3)

Here we have defined the symbols

b1subscript𝑏1\displaystyle b_{1} =\displaystyle= 11\displaystyle 1 (4)
bj(t1,,tj1)subscript𝑏𝑗subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1\displaystyle b_{j}(t_{1},\ldots,t_{j-1}) =\displaystyle= =1j1(1t2)for j=2,,p1superscriptsubscriptproduct1𝑗11superscriptsubscript𝑡2for j=2,,p1\displaystyle\prod_{\ell=1}^{j-1}(1-t_{\ell}^{2})\qquad\text{for $j=2,\ldots,p-1$}
=\displaystyle= bj1(t1,,tj2)(1tj1)2subscript𝑏𝑗1subscript𝑡1subscript𝑡𝑗2superscript1subscript𝑡𝑗12\displaystyle b_{j-1}(t_{1},\ldots,t_{j-2})(1-t_{j-1})^{2}

and we further define

a1subscript𝑎1\displaystyle a_{1} =\displaystyle= 00\displaystyle 0 (6)
aj(t1,,tj1)subscript𝑎𝑗subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1\displaystyle a_{j}(t_{1},\ldots,t_{j-1}) =\displaystyle= k=1j1λktk2=1k1(1t2)superscriptsubscript𝑘1𝑗1subscript𝜆𝑘superscriptsubscript𝑡𝑘2superscriptsubscriptproduct1𝑘11superscriptsubscript𝑡2\displaystyle\sum_{k=1}^{j-1}\lambda_{k}t_{k}^{2}\prod_{\ell=1}^{k-1}(1-t_{\ell}^{2})
=\displaystyle= k=1j1λkbktk2for j=2,,p1superscriptsubscript𝑘1𝑗1subscript𝜆𝑘subscript𝑏𝑘superscriptsubscript𝑡𝑘2for j=2,,p1\displaystyle\sum_{k=1}^{j-1}\lambda_{k}b_{k}t_{k}^{2}\qquad\text{for $j=2,\ldots,p-1$}
=\displaystyle= aj1(t1,,tj2)+λj1bj1tj12subscript𝑎𝑗1subscript𝑡1subscript𝑡𝑗2subscript𝜆𝑗1subscript𝑏𝑗1superscriptsubscript𝑡𝑗12\displaystyle a_{j-1}(t_{1},\ldots,t_{j-2})+\lambda_{j-1}b_{j-1}t_{j-1}^{2}

Under this parameterisation the uniform distribution on the sphere has the form

fUniform(t1,,tp2,ϕp1)subscript𝑓Uniformsubscript𝑡1subscript𝑡𝑝2subscriptitalic-ϕ𝑝1\displaystyle f_{\text{Uniform}}(t_{1},\ldots,t_{p-2},\phi_{p-1}) =\displaystyle= 12πj=1p2B(12,pj2)1(1tj2)(pj2)/212𝜋superscriptsubscriptproduct𝑗1𝑝2𝐵superscript12𝑝𝑗21superscript1superscriptsubscript𝑡𝑗2𝑝𝑗22\displaystyle\frac{1}{2\pi}\prod_{j=1}^{p-2}B(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$})^{-1}(1-t_{j}^{2})^{(p-j-2)/2}
=\displaystyle= 12πgp2(t1,,tp2)12𝜋subscript𝑔𝑝2subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2\displaystyle\frac{1}{2\pi}g_{p-2}(t_{1},\ldots,t_{p-2})

where B(a,b)𝐵𝑎𝑏B(a,b) is the Beta function Γ(a)Γ(b)/Γ(a+b)Γ𝑎Γ𝑏Γ𝑎𝑏\Gamma(a)\Gamma(b)/\Gamma(a+b) and we define

gk(t1,,tk)subscript𝑔𝑘subscript𝑡1subscript𝑡𝑘\displaystyle g_{k}(t_{1},\ldots,t_{k}) =\displaystyle= j=1kB(12,pj2)1(1tj2)(pj2)/2for k=1,,p2superscriptsubscriptproduct𝑗1𝑘𝐵superscript12𝑝𝑗21superscript1superscriptsubscript𝑡𝑗2𝑝𝑗22for k=1,,p2\displaystyle\prod_{j=1}^{k}B(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$})^{-1}(1-t_{j}^{2})^{(p-j-2)/2}\qquad\text{for $k=1,\ldots,p-2$}
=\displaystyle= gk1(t1,,tk1)B(12,pk2)1(1tk2)(pj2)/2subscript𝑔𝑘1subscript𝑡1subscript𝑡𝑘1𝐵superscript12𝑝𝑘21superscript1superscriptsubscript𝑡𝑘2𝑝𝑗22\displaystyle g_{k-1}(t_{1},\ldots,t_{k-1})B(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-k}{2}$})^{-1}(1-t_{k}^{2})^{(p-j-2)/2}

If the density is given by (2) then with respect to our chosen parameterisation of u𝑢u we have

f(t1,,tp2,ϕp1)𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2subscriptitalic-ϕ𝑝1\displaystyle f(t_{1},\ldots,t_{p-2},\phi_{p-1})
=\displaystyle= 12πgp2(t1,,tp2)pj=1pλjj=1pλjxj212𝜋subscript𝑔𝑝2subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2𝑝superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗superscriptsubscript𝑥𝑗2\displaystyle\frac{1}{2\pi}g_{p-2}(t_{1},\ldots,t_{p-2})\frac{p}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}x_{j}^{2}
=\displaystyle= 12πgp2(t1,,tp2)pj=1pλj(j=1p2λjbjtj2+λp1bp1cos2ϕp1+λpbp1sin2ϕp1)12𝜋subscript𝑔𝑝2subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2𝑝superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗superscriptsubscript𝑗1𝑝2subscript𝜆𝑗subscript𝑏𝑗superscriptsubscript𝑡𝑗2subscript𝜆𝑝1subscript𝑏𝑝1superscript2subscriptitalic-ϕ𝑝1subscript𝜆𝑝subscript𝑏𝑝1superscript2subscriptitalic-ϕ𝑝1\displaystyle\frac{1}{2\pi}g_{p-2}(t_{1},\ldots,t_{p-2})\frac{p}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}\left(\sum_{j=1}^{p-2}\lambda_{j}b_{j}t_{j}^{2}+\lambda_{p-1}b_{p-1}\cos^{2}\phi_{p-1}+\lambda_{p}b_{p-1}\sin^{2}\phi_{p-1}\right)
=\displaystyle= 12πgp2(t1,,tp2)pj=1pλj(ap1+λp1bp1cos2ϕp1+λpbp1sin2ϕp1)12𝜋subscript𝑔𝑝2subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2𝑝superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗subscript𝑎𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝑏𝑝1superscript2subscriptitalic-ϕ𝑝1subscript𝜆𝑝subscript𝑏𝑝1superscript2subscriptitalic-ϕ𝑝1\displaystyle\frac{1}{2\pi}g_{p-2}(t_{1},\ldots,t_{p-2})\frac{p}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}\left(a_{p-1}+\lambda_{p-1}b_{p-1}\cos^{2}\phi_{p-1}+\lambda_{p}b_{p-1}\sin^{2}\phi_{p-1}\right) (11)

Integrating with respect to ϕp1[0,2π)subscriptitalic-ϕ𝑝102𝜋\phi_{p-1}\in[0,2\pi) we obtain the marginal distribution over (t1,,tp2)subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2(t_{1},\ldots,t_{p-2}):

f(t1,,tp2)=gp2(t1,,tp2)pk=1pλk(ap1+12bp1(λp1+λp))𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2subscript𝑔𝑝2subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2𝑝superscriptsubscript𝑘1𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑎𝑝112subscript𝑏𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝜆𝑝f(t_{1},\ldots,t_{p-2})=g_{p-2}(t_{1},\ldots,t_{p-2})\frac{p}{\sum_{k=1}^{p}\lambda_{k}}\left(a_{p-1}+\mbox{$\frac{1}{2}$}b_{p-1}(\lambda_{p-1}+\lambda_{p})\right) (12)

Further integrations over tj[1,+1]subscript𝑡𝑗11t_{j}\in[-1,+1] lead to the general expression

f(t1,,tj)=gj(t1,,tj)pk=1pλk(aj+1+bj+1pj(k=j+1pλk))𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑗subscript𝑔𝑗subscript𝑡1subscript𝑡𝑗𝑝superscriptsubscript𝑘1𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑎𝑗1subscript𝑏𝑗1𝑝𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗1𝑝subscript𝜆𝑘f(t_{1},\ldots,t_{j})=g_{j}(t_{1},\ldots,t_{j})\frac{p}{\sum_{k=1}^{p}\lambda_{k}}\left(a_{j+1}+\frac{b_{j+1}}{p-j}\left(\sum_{k=j+1}^{p}\lambda_{k}\right)\right) (13)

which holds for j=1,,p2𝑗1𝑝2j=1,\ldots,p-2. When j=1𝑗1j=1 we ultimately have

f(t1)𝑓subscript𝑡1\displaystyle f(t_{1}) =\displaystyle= g1(t1)pk=1pλk(a2+b2p1(k=2pλk))subscript𝑔1subscript𝑡1𝑝superscriptsubscript𝑘1𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑎2subscript𝑏2𝑝1superscriptsubscript𝑘2𝑝subscript𝜆𝑘\displaystyle g_{1}(t_{1})\frac{p}{\sum_{k=1}^{p}\lambda_{k}}\left(a_{2}+\frac{b_{2}}{p-1}\left(\sum_{k=2}^{p}\lambda_{k}\right)\right) (14)
=\displaystyle= g1(t1)pj=1pλj(λ1t12+1p1(k=2pλk)(1t12))subscript𝑔1subscript𝑡1𝑝superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗subscript𝜆1superscriptsubscript𝑡121𝑝1superscriptsubscript𝑘2𝑝subscript𝜆𝑘1superscriptsubscript𝑡12\displaystyle g_{1}(t_{1})\frac{p}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}\left(\lambda_{1}t_{1}^{2}+\mbox{$\frac{1}{p-1}$}\left(\sum_{k=2}^{p}\lambda_{k}\right)(1-t_{1}^{2})\right)
=\displaystyle= λ1j=1pλjB(32,p12)t12(1t12)(p3)/2+k=2pλkk=1pλkB(12,p+12)(1t12)(p1)/2subscript𝜆1superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗𝐵32𝑝12superscriptsubscript𝑡12superscript1superscriptsubscript𝑡12𝑝32superscriptsubscript𝑘2𝑝subscript𝜆𝑘superscriptsubscript𝑘1𝑝subscript𝜆𝑘𝐵12𝑝12superscript1superscriptsubscript𝑡12𝑝12\displaystyle\frac{\lambda_{1}}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}B(\mbox{$\frac{3}{2}$},\mbox{$\frac{p-1}{2}$})t_{1}^{2}(1-t_{1}^{2})^{(p-3)/2}+\frac{\sum_{k=2}^{p}\lambda_{k}}{\sum_{k=1}^{p}\lambda_{k}}B(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p+1}{2}$})(1-t_{1}^{2})^{(p-1)/2}

This latter distribution is a mixture of two Beta densities in t12superscriptsubscript𝑡12t_{1}^{2}. To simulate from it we proceed as follows:

  1. 1.

    Compute the mixture probabilities

    π1=λ1j=1pλjandπ2=k=2pλkk=1pλkformulae-sequencesubscript𝜋1subscript𝜆1superscriptsubscript𝑗1𝑝subscript𝜆𝑗andsubscript𝜋2superscriptsubscript𝑘2𝑝subscript𝜆𝑘superscriptsubscript𝑘1𝑝subscript𝜆𝑘\pi_{1}=\frac{\lambda_{1}}{\sum_{j=1}^{p}\lambda_{j}}\qquad\text{and}\qquad\pi_{2}=\frac{\sum_{k=2}^{p}\lambda_{k}}{\sum_{k=1}^{p}\lambda_{k}} (15)
  2. 2.

    Draw X1Categorical((1,2);(π1,π2))similar-tosubscript𝑋1Categorical12subscript𝜋1subscript𝜋2X_{1}\sim\text{Categorical}((1,2);(\pi_{1},\pi_{2}))

  3. 3.

    If X1=1subscript𝑋11X_{1}=1 draw

    B1Beta(32,p12)similar-tosubscriptsuperscript𝐵1Beta32𝑝12B^{\ast}_{1}\sim\text{Beta}(\mbox{$\frac{3}{2}$},\mbox{$\frac{p-1}{2}$})

    otherwise if X1=2subscript𝑋12X_{1}=2 draw

    B1Beta(12,p+12)similar-tosubscriptsuperscript𝐵1Beta12𝑝12B^{\ast}_{1}\sim\text{Beta}(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p+1}{2}$})
  4. 4.

    Draw D1Categorical((1,+1);(12,12))similar-tosubscript𝐷1Categorical111212D_{1}\sim\text{Categorical}((-1,+1);(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{1}{2}$}))

  5. 5.

    Set t1=D1B1subscript𝑡1subscript𝐷1subscriptsuperscript𝐵1t_{1}=D_{1}\sqrt{B^{\ast}_{1}}.

To simulate t2,,tp2subscript𝑡2subscript𝑡𝑝2t_{2},\ldots,t_{p-2} we draw each tjsubscript𝑡𝑗t_{j} conditional on t1,,tj1subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1t_{1},\ldots,t_{j-1} by constructing the conditional distributions

f(tj|t1,,tj1)𝑓conditionalsubscript𝑡𝑗subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1\displaystyle f(t_{j}|t_{1},\ldots,t_{j-1}) (16)
=\displaystyle= f(t1,,tj1,tj)f(t1,,tj1)𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1subscript𝑡𝑗𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1\displaystyle\frac{f(t_{1},\ldots,t_{j-1},t_{j})}{f(t_{1},\ldots,t_{j-1})}
=\displaystyle= gj(t1,,tj)gj1(t1,,tj1)aj+1+bj+1pj(k=j+1pλk)aj+bjpj+1(k=jpλk)subscript𝑔𝑗subscript𝑡1subscript𝑡𝑗subscript𝑔𝑗1subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1subscript𝑎𝑗1subscript𝑏𝑗1𝑝𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗1𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑎𝑗subscript𝑏𝑗𝑝𝑗1superscriptsubscript𝑘𝑗𝑝subscript𝜆𝑘\displaystyle\frac{g_{j}(t_{1},\ldots,t_{j})}{g_{j-1}(t_{1},\ldots,t_{j-1})}\frac{a_{j+1}+\frac{b_{j+1}}{p-j}\left(\sum_{k=j+1}^{p}\lambda_{k}\right)}{a_{j}+\frac{b_{j}}{p-j+1}\left(\sum_{k=j}^{p}\lambda_{k}\right)}
=\displaystyle= [(1tj2)(p+j2)/2B(12,pj2)][aj+λjbjtj2+1pj(k=j+1pλk)bj(1tj2)aj+1pj+1(k=jpλk)bj]delimited-[]superscript1superscriptsubscript𝑡𝑗2𝑝𝑗22𝐵12𝑝𝑗2delimited-[]subscript𝑎𝑗subscript𝜆𝑗subscript𝑏𝑗superscriptsubscript𝑡𝑗21𝑝𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗1𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑏𝑗1superscriptsubscript𝑡𝑗2subscript𝑎𝑗1𝑝𝑗1superscriptsubscript𝑘𝑗𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑏𝑗\displaystyle\left[\frac{(1-t_{j}^{2})^{(p+j-2)/2}}{B(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$})}\right]\left[\frac{a_{j}+\lambda_{j}b_{j}t_{j}^{2}+\mbox{$\frac{1}{p-j}$}\left(\sum_{k=j+1}^{p}\lambda_{k}\right)b_{j}(1-t_{j}^{2})}{a_{j}+\mbox{$\frac{1}{p-j+1}$}\left(\sum_{k=j}^{p}\lambda_{k}\right)b_{j}}\right]

This is a mixture of three Beta densities in tj2superscriptsubscript𝑡𝑗2t_{j}^{2}. The mixing proportions are

πj1subscript𝜋𝑗1\displaystyle\pi_{j1} =\displaystyle= aj(pj+1)aj(ps+1)+bj(k=jpλk)subscript𝑎𝑗𝑝𝑗1subscript𝑎𝑗𝑝𝑠1subscript𝑏𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗𝑝subscript𝜆𝑘\displaystyle\frac{a_{j}(p-j+1)}{a_{j}(p-s+1)+b_{j}(\sum_{k=j}^{p}\lambda_{k})}
πj2subscript𝜋𝑗2\displaystyle\pi_{j2} =\displaystyle= bjλjaj(ps+1)+bj(k=jpλk)subscript𝑏𝑗subscript𝜆𝑗subscript𝑎𝑗𝑝𝑠1subscript𝑏𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗𝑝subscript𝜆𝑘\displaystyle\frac{b_{j}\lambda_{j}}{a_{j}(p-s+1)+b_{j}(\sum_{k=j}^{p}\lambda_{k})} (17)
πj3subscript𝜋𝑗3\displaystyle\pi_{j3} =\displaystyle= bj(k=j+1pλk)aj(ps+1)+bj(k=jpλk)subscript𝑏𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗1𝑝subscript𝜆𝑘subscript𝑎𝑗𝑝𝑠1subscript𝑏𝑗superscriptsubscript𝑘𝑗𝑝subscript𝜆𝑘\displaystyle\frac{b_{j}(\sum_{k=j+1}^{p}\lambda_{k})}{a_{j}(p-s+1)+b_{j}(\sum_{k=j}^{p}\lambda_{k})}

corresponding to the three component densities Beta(12,pj2)Beta12𝑝𝑗2\text{Beta}(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$}), Beta(32,pj2)Beta32𝑝𝑗2\text{Beta}(\mbox{$\frac{3}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$}) and Beta(12,pj+22)Beta12𝑝𝑗22\text{Beta}(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j+2}{2}$}) respectively.

Thus to simulate tj|t1,,tj1conditionalsubscript𝑡𝑗subscript𝑡1subscript𝑡𝑗1t_{j}|t_{1},\ldots,t_{j-1}

  1. 1.

    Compute the mixture probabilities πj1subscript𝜋𝑗1\pi_{j1}, πj2subscript𝜋𝑗2\pi_{j2} and πj3subscript𝜋𝑗3\pi_{j3} using (17)

  2. 2.

    Draw XjCategorical((1,2,3);(πj1,πj2,πj3))similar-tosubscript𝑋𝑗Categorical123subscript𝜋𝑗1subscript𝜋𝑗2subscript𝜋𝑗3X_{j}\sim\text{Categorical}((1,2,3);(\pi_{j1},\pi_{j2},\pi_{j3}))

  3. 3.

    If Xj=1subscript𝑋𝑗1X_{j}=1 draw

    BjBeta(12,pj2)similar-tosubscriptsuperscript𝐵𝑗Beta12𝑝𝑗2B^{\ast}_{j}\sim\text{Beta}(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$})

    otherwise if Xj=2subscript𝑋𝑗2X_{j}=2 draw

    BjBeta(32,pj2)similar-tosubscriptsuperscript𝐵𝑗Beta32𝑝𝑗2B^{\ast}_{j}\sim\text{Beta}(\mbox{$\frac{3}{2}$},\mbox{$\frac{p-j}{2}$})

    otherwise if Xj=3subscript𝑋𝑗3X_{j}=3 draw

    BjBeta(12,pj+22)similar-tosubscriptsuperscript𝐵𝑗Beta12𝑝𝑗22B^{\ast}_{j}\sim\text{Beta}(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{p-j+2}{2}$})
  4. 4.

    Draw DjCategorical((1,+1);(12,12))similar-tosubscript𝐷𝑗Categorical111212D_{j}\sim\text{Categorical}((-1,+1);(\mbox{$\frac{1}{2}$},\mbox{$\frac{1}{2}$}))

  5. 5.

    Set tj=DjBjsubscript𝑡𝑗subscript𝐷𝑗subscriptsuperscript𝐵𝑗t_{j}=D_{j}\sqrt{B^{\ast}_{j}}.

We carry out this procedure for j=2,,p2𝑗2𝑝2j=2,\ldots,p-2. Note that the procedure is also defined for j=1𝑗1j=1, in which case π1=0subscript𝜋10\pi_{1}=0 and we have the same two component mixture derived earlier.

The final step is to draw the angle ϕp1[0,2π)subscriptitalic-ϕ𝑝102𝜋\phi_{p-1}\in[0,2\pi). Its conditional distribution is given by

f(ϕp1|t1,,tp2)𝑓conditionalsubscriptitalic-ϕ𝑝1subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2\displaystyle f(\phi_{p-1}|t_{1},\ldots,t_{p-2}) (18)
=\displaystyle= f(t1,,tp2,ϕp1)f(t1,,tp2)𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2subscriptitalic-ϕ𝑝1𝑓subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2\displaystyle\frac{f(t_{1},\ldots,t_{p-2},\phi_{p-1})}{f(t_{1},\ldots,t_{p-2})}
=\displaystyle= 12πap1+λp1bp1cos2ϕp1+λpbp1sin2ϕp1ap1+12bp1(λp1+λp)12𝜋subscript𝑎𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝑏𝑝1superscript2subscriptitalic-ϕ𝑝1subscript𝜆𝑝subscript𝑏𝑝1superscript2subscriptitalic-ϕ𝑝1subscript𝑎𝑝112subscript𝑏𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝜆𝑝\displaystyle\frac{1}{2\pi}\frac{a_{p-1}+\lambda_{p-1}b_{p-1}\cos^{2}\phi_{p-1}+\lambda_{p}b_{p-1}\sin^{2}\phi_{p-1}}{a_{p-1}+\mbox{$\frac{1}{2}$}b_{p-1}(\lambda_{p-1}+\lambda_{p})}
=\displaystyle= 12π[1+12bp1(λp1λp)cos2ϕp1ap1+12bp1(λp1+λp)]12𝜋delimited-[]112subscript𝑏𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝜆𝑝2subscriptitalic-ϕ𝑝1subscript𝑎𝑝112subscript𝑏𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝜆𝑝\displaystyle\frac{1}{2\pi}\left[1+\frac{\mbox{$\frac{1}{2}$}b_{p-1}(\lambda_{p-1}-\lambda_{p})\cos 2\phi_{p-1}}{a_{p-1}+\mbox{$\frac{1}{2}$}b_{p-1}(\lambda_{p-1}+\lambda_{p})}\right]

This density has four-fold symmetry: ±ϕplus-or-minusitalic-ϕ\pm\phi andπ±ϕplus-or-minus𝜋italic-ϕ\pi\pm\phi are all equivalent. To draw a value for ϕp1subscriptitalic-ϕ𝑝1\phi_{p-1} we first draw Up1Uniform(0,1)similar-tosubscript𝑈𝑝1Uniform01U_{p-1}\sim\text{Uniform}(0,1) and then solve the equation

14Up114subscript𝑈𝑝1\displaystyle\mbox{$\frac{1}{4}$}U_{p-1} =\displaystyle= 0ϕf(ϕ|t1,,tp2)dϕsuperscriptsubscript0superscriptitalic-ϕ𝑓conditionalsuperscriptitalic-ϕsubscript𝑡1subscript𝑡𝑝2differential-dsuperscriptitalic-ϕ\displaystyle\int_{0}^{\phi^{\ast}}f(\phi^{\prime}|t_{1},\ldots,t_{p-2})\,{\rm d}\phi^{\prime} (19)
=\displaystyle= 12π[ϕ+14bp1(λp1λp)sin2ϕap1+12bp1(λp1+λp)]12𝜋delimited-[]superscriptitalic-ϕ14subscript𝑏𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝜆𝑝2superscriptitalic-ϕsubscript𝑎𝑝112subscript𝑏𝑝1subscript𝜆𝑝1subscript𝜆𝑝\displaystyle\frac{1}{2\pi}\left[\phi^{\ast}+\frac{\mbox{$\frac{1}{4}$}b_{p-1}(\lambda_{p-1}-\lambda_{p})\sin 2\phi^{\ast}}{a_{p-1}+\mbox{$\frac{1}{2}$}b_{p-1}(\lambda_{p-1}+\lambda_{p})}\right] (20)

in the interval ϕ[0,π2]superscriptitalic-ϕ0𝜋2\phi^{\ast}\in[0,\mbox{$\frac{\pi}{2}$}]. We finally set ϕp1subscriptitalic-ϕ𝑝1\phi_{p-1} to one of the four values {±ϕ,π±ϕ}plus-or-minussuperscriptitalic-ϕplus-or-minus𝜋superscriptitalic-ϕ\{\pm\phi^{\ast},\pi\pm\phi^{\ast}\} with equal probability.

Once we have a full draw of the values (t1,,tp2,ϕp1)subscript𝑡1subscript𝑡𝑝2subscriptitalic-ϕ𝑝1(t_{1},\ldots,t_{p-2},\phi_{p-1}) we use (3) to construct the vector u𝑢u, and finally set x=Ru𝑥𝑅𝑢x=Ru as the random draw from f(x)xTAxproportional-to𝑓𝑥superscript𝑥𝑇𝐴𝑥f(x)\propto x^{T}Ax.

3 R code

The following R function can be used to take n=𝚗𝑛𝚗n={\tt n} draws from the density (1) where A=𝚊𝚖𝚊𝚝𝐴𝚊𝚖𝚊𝚝A={\tt amat} is a p×p𝑝𝑝p\times p square, positive defnite matrix. The function returns an n×p𝑛𝑝n\times p matrix, the rows of which are the n𝑛n random vectors.

rxax <- function(n,amat) {
    # Eigen decomposition
    ee <- eigen(amat)
    dvec <- ee$values
    rmat <- ee$vectors
    csum <- rev(cumsum(rev(dvec)))
    p <- nrow(amat)

    # Generate vectors in rotated frame where amat is diagonal
    umat <- sapply(1:n,
                   function(i) {
                      avec <- rep(NA,p-1)
                      bvec <- rep(NA,p-1)
                      tvec <- rep(NA,p-2)
                      # generate t[1]...t[p-2]
                      avec[1] <- 0
                      bvec[1] <- 1
                      for(j in 1:(p-2)) {
                          pivec <- c( avec[j]*(p-j+1),
                                      bvec[j]*dvec[j],
                                      bvec[j]*csum[j+1] )
                          pivec <- pivec/sum(pivec)
                          i <- sample(1:3, size=1, prob=pivec)
                          b <- rbeta(1,
                                     (c(1,3,1)/2)[i],
                                     (c(p-j,p-j,p-j+2)/2)[i])
                          d <- sample(c(-1,1), size=1)
                          tvec[j] <- d*b
                          bvec[j+1] <- bvec[j]*(1-tvec[j]^2)
                          avec[j+1] <- avec[j] + dvec[j]*bvec[j]*tvec[j]^2
                      }
                      # generate phi[p-1]
                      ustar <- runif(1)
                      ffunc <- function(phi, uval, a, b, d1, d2) {
                          c1 <- (b/4)*(d1-d2)
                          c2 <- a + 0.5*b*(d1+d2)
                          (1/(2*pi)*( phi + c1*sin(2*phi)/c2 ) - uval/4)
                      }
                      # generate angle in (0,pi/2)
                      phistar <- uniroot(ffunc, c(0,pi/2),
                                         uval=ustar, a=avec[p-1], b=bvec[p-1],
                                         d1=dvec[p-1], d2=dvec[p])$root
                      # randomise over fourfold symmetry
                      phistar <- (sample(c(0,1),size=1)*pi
                                 +sample(c(-1,+1),size=1)*phistar)

                      # construct uvec
                      uvec <- c( sqrt(bvec)[1:(p-2)]*tvec,
                                 sqrt(bvec[p-1])*c(cos(phistar), sin(phistar)) )
                      })
    # rotate back to natural frame
    xmat <- t(rmat%*%umat)
    return(xmat)
}

An example use of the function is as follows: we construct a suitable symmetric 3×3333\times 3 matrix A𝐴A at random and then take 10 draws from it.

amat <- array(rnorm(9),dim=c(3,3))
amat <- t(amat)%*%amat
xmat <- rxax(10, amat)
xmat

             [,1]        [,2]       [,3]
 [1,]  0.98674959  0.01738693 -0.1613163
 [2,] -0.38065170  0.23323003  0.8948229
 [3,]  0.24385388 -0.60136593  0.7608510
 [4,] -0.44503351 -0.66007152  0.6051865
 [5,] -0.85847885 -0.04198661 -0.5111274
 [6,]  0.33440170  0.04373660  0.9414152
 [7,] -0.09637544 -0.11457369 -0.9887288
 [8,]  0.27959151 -0.70197708  0.6550242
 [9,]  0.61130650 -0.18851719  0.7686128
[10,] -0.38150181 -0.76106892  0.5246241

References

  • (1)
  • Arnold & Jupp (2013) Arnold, R. & Jupp, P. E. (2013), ‘Statistics of orthogonal axial frames’, Biometrika 100, 571–586.
  • Mardia & Jupp (2000) Mardia, K. V. & Jupp, P. E. (2000), Directional Statistics, Wiley, Chichester.